پیرچشمی

   پیرچشمی یک پدیده طبیعی در اثر افزایش سن است و معمولا در اوایل یا اواسط دهه پنجم زندگی جلب توجه می کند.

   پیرچشمی ( Presbyopia ) اصطلاحی یونانی است که برای توصیف شرایطی به کار می رود که دامنه تطابق چشم بیمار به حدی کاهش می یابد که در نزدیکترین نقطه (فاصله) مورد نظر، بینایی واضح رخ نخواهد داد .

   عدسی چشم،  بخشی از چشم است كه شفاف و قابل انعطاف بوده و فاقد رگ‌های خونی است. عدسی پشت مردمك چشم قرار گرفته و مسووليت تطابق و متمركز كردن نور روی شبكيه را به عهده دارد. عدسی با تغيير ميزان انحنای خود، اين امكان را به ما می‌دهد كه بتوانيم اجسام دور یا نزدیک را به وضوح و بدون اين كه با مشكلی مواجه شويم، ببينيم.

   " تطابق" عبارتست از توانایی چشم برای تغییر تمرکزاز روی اشیاء دور بر روی اشیاء نزدیک و تمرکزاز روی اشیاء نزدیک بر روی اشیاء دور و همچنین فواصل بین آنها. 

   "تطابق" مکانيسمي در عدسي چشم است و چشم براي ديدن دور و يا نزديک نياز به تغيير قدرت عدسي دارد که اين روند به صورت خودکار (توسط عضلات مژگانی) جهت ديد نزديک و دور، صورت می گیرد و با گذشت زمان اين قدرت ضعيف و ضعيف تر می شود تا حدی که پيرچشمی به وجود می آيد.

   دامنه تطابق به تدریج با افزایش سن ، کاهش پیدا می کند ، پیرچشمی بطور کلی موقعی اتفاق می افتد که دامنه تطابق بیمار کمتر از ۵ دیوپتر باشد . در این جاست که اغلب بیماران علائم را نشان میدهند . سن شروع پیرچشمی متفاوت است .

   افراد دوربین « زودتر از افراد نزدیک بین » به پیرچشمی مبتلا می شوند .

   عدم دسترسی به عینک و نیاز به برداشتن و گذاشتن مکرر و در مواردی نگاه کردن از بالای عینک ، همیشه افراد پیر چشم را رنج میدهد.

علل پیرچشمی

   پیرچشمی بخشی از مراحل طبیعی پیری است که به تدریج شروع می شود و بیماران متوجه تغییراتی در بینایی شان می شوند که از جوانی آنها شروع شده تا نیمه ۴۰ سالگی ادامه می یابد .

   وقتی پا به سن می‌گذاریم، لنزها سفت و ماهیچه‌هایی که لنز را کنترل می‌کنند، ضعیف می‌شوند. ماهیچه‌های ضعیف شده نمی‌توانند عدسی چشم را به راحتی خم و پهن کنند، در نتیجه نوری که از طرف اشیاء وارد چشم می‌شود، دقیقا روی شبکیه متمرکز نشده و اشیاء باوضوح رویت نمی‌شوند. در پیرچشمی در واقع قدرت تمرکز خود بر روی اشیاء را از دست می‌دهیم.

   پیرچشمی بخشی از روند طبیعی افزایش سن می‏باشد و در هنگامی که عدسی چشم قابلیت انعطاف خود را بتدریج از دست می‏دهد، اتفاق می‏افتد.

اما از دلایل عمده پیرچشمی:

۱-  سخت شدن پوسته عدسی چشم می‌باشد،

۲-  دلیل دیگرش کاهش قدرت عضلات جسم مژگانی هست که در این حالت عضلات مژگانی قادر نیستند که انحنای لازم را برای عدسی بوجود بیاورند، به علت اینکه خود این عضلات با افزایش سن دچار اسکلروزیس می‌گردند.

۳- تحقیقات نشان می ‌دهد که شروع پیرچشمی به عوامل مختلفی مثل نژاد، شرایط آب و هوایی ، تغذیه و عوامل فیزیولوژیک فرد بستگی دارد.

 شغل : اگر شما شغلی دارید که دائما مجبور هستید از دید نزدیک خود استفاده کنید، احتمال ابتلا شما به عارضه پیرچشمی بیشتر است. تمام شغل‌هایی که نیاز به دقت و نگاه کردن طولانی مدت به اشیاء‌ نزدیک دارند، از مشاغل پیر کننده چشم محسوب می‌شوند. بنابراین نویسندگان، کاربران حرفه‌ای کامپیوتر، طلا و جواهرسازها، دندانپزشکان و خانم‌هایی که کارهای دستی انجام می‌دهند، بیش از دیگران در خطر پیرچشمی خواهند بود.

جنس: تحقیقات جدید نشان می‌دهد خانم‌ها در موقع کار بیش از آقایان به عوارضی مانند، تاری دید هنگام دیدن اجسام نزدیک، مشکل خواندن و مطالعه و خستگی چشم در موقع کار کردن، مبتلا می‌شوند. همه این علایم، نشانه‌های پیرچشمی است و نشان می‌دهد خانم‌ها بیش از آقایان به پیرچشمی مبتلا می‌شوند.

بیماری‌های چشم: اگر شما به برخی بیماری‌های چشم مبتلا باشید و یا به چشمان شما ضربه‌ای وارد شده باشد که به لنز (عدسی) یا ماهیچه‌های مژکی چشمان شما آسیب وارد شود، احتمال پیرچشمی و کم شدن تطابق چشمان شما افزایش خواهد یافت.

بیماری های مرتبط: بیماری قند‌(دیابت) و همچنین بیماری ام.اس می‌تواند شما را در خطر پیرچشمی قرار دهد. بنابراین اگر بیماری قند دارید، قند خود را پیوسته کنترل کنید تا به این عارضه مبتلا نشوید.

داروها:  داروهای ضدافسردگی و همچنین ضدحساسیت‌ها (آنتی هیستامین‌ها) می‌توانند انعطاف‌پذیری لنز را کاهش دهند و شما را در خطر ابتلا به پیرچشمی قرار دهند.

محل زندگی : نتایج تحقیقات نشان داده‌اند کسانی که در مناطق جغرافیایی گرم و خشک زندگی می‌کنند مانند مناطق جنوبی کشورمان یا کسانی که در نزدیک خط استوا زندگی می‌کنند، بیش از دیگران به پیرچشمی مبتلا می‌شوند. در این مناطق،‌ تابش نورخورشید شدیدتر و نورماورای بنفش در فضا بیشتر است. اشعه ماورای‌ بنفش برای چشم مضر است. بنابراین اگر ساکن چنین نواحی هستید، حتما از عینک آفتابی مناسب استفاده کنید.

علائم پیرچشمی

* در بیشتر افراد اولین علامت ایجاد اشکال در حین مطالعه نوشته‌های ریز به خصوص در شرایط روشنایی کم می‌باشد که قبلا جهت مطالعه آن مشکل وجود نداشته است.
* خستگی زودهنگام چشم در مطالعه طولانی‌مدت یا در حین انجام کارهای ظریف و ممتد، سردرد و خواب‌آلودگی
* لزوم دور نگه داشتن کتاب هنگام مطالعه برای بهتر دیدن
* ایجاد اشکال در نخ‌کردن سوزن گرچه در نور زیاد به علت تنگ‌شدن مردمک این کار با اشکال کمتری برحسب سن امکان‌پذیر است.
* افرادی که مطالعه، تایپ، کار با کامپیوتر، انجام کارهای ظریف نزدیک مانند خیاطی و… کار روزانه و دایمی آنهاست زودتر متوجه پیرچشمی خود خواهند شد ولی بعضی دیگر مانند خانم‌های خانه‌دار و کشاورزان… که کمتر با کار نزدیک سر و کار دارند نیاز به عینک برای اصلاح دید نزدیک را دیرتر احساس خواهند کرد. به عبارت دیگر می‌توان گفت با توجه به نوع شغل افراد نیاز به استفاده از عینک نزدیک در سن پیرچشمی با توجه به شرایط فرد با تقدم و تاخر خواهد بود.

پس در مروری ساده علائم به شکل زیر است:

۱- دید بیمار در نقطه نزدیک نرمال تار می شود .
۲- علائم نزدیک بینی اصلاح نشده ظاهر می شود .
۳- خستگی چشم به هنگام مطالعه
۴- شکایت سرگیجه به هنگام مطالعه
۵- کنتراست کم به هنگام مطالعه
۶- نیاز به نور مستقیم و روشن به هنگام مطالعه

درمان پیرچشمی

   اگر چه روشی برای درمان پیرچشمی وجود ندارد ، چندین درمان است که دید بیمار را بهبود می بخشد ، اینها شامل : عینک ، لنزهای تماسی و جراحی انکساری می باشد .

   برای اینکه پیرچشمی چشمانتان را اصلاح کنید و از شر آن خلاص شوید؛ باید از لنزها یا عدسی‌های مثبت استفاده کنید. این عدسی‌ها به شما کمک خواهند کرد، اجسام نزدیک را واضح و روشن ببینید.

* عینک:

متخصصان اعتقاد دارند بهترین روش درمان پیرچشمی استفاده از عینک است. در سنین بالاتر از ۴۰ تا ۴۵ سال، افرادی با دید طبیعی (بدون پیرچشمی) احتیاج به عینک مطالعه پیدا می‌کنند و افرادی که قبلا از عینک استفاده می‌کرده و نزدیک‌بین یا دوربین بوده‌اند، احتیاج به ۲ عینک یکی برای دور و یکی برای نزدیک پیدا خواهند کرد.

   البته عینک‌هایی در بازار وجود دارد که بخش بالای عدسی آنها مناسب برای دیدن اجسام دور است و بخش پائین آن عدسی برای دیدن اجسام نزدیک مناسب است. شما می‌توانید برای اصلاح پیرچشمی خود از این نوع عینک‌ها استفاده کنید، به این ترتیب با نگاه کردن در راستای بالای عدسی، اجسام دور را به وضوح می‌بینید و با نگاه کردن در راستای پائین عدسی، اجسام نزدیک را واضح و روشن رویت خواهید کرد.

* لنزهای تماسی:

   عدسی‌های چشمی ۲ کانونی، لنزهای مخصوصی هستند که برای آن دسته از افرادی که مشکل نزدیک‌بینی و دوربینی را همزمان دارند، ساخته شده‌اند. پیرچشمی از جمله همین اختلالات است. این لنزها دارای ۲ کانون هستند که بخش فوقانی عدسی برای مشاهده اجسام دور و بخش تحتانی برای مشاهده اجسام نزدیک است.

   چشم پزشکان گاهی برای بعضی افراد عینک مطالعه با لنز تماسی توصیه می‌کنند. در این صورت عینک مطالعه برای دیدن اجسام نزدیک استفاده می‌شود.البته به این نکته توجه کنید که در صورت استفاده از لنز تماسی باید دقت و حوصله کافی برای رعایت نکات بهداشتی و رعایت اصول گذاشتن و برداشتن آن را در چشم داشته باشید.

* جراحی و لیزر:

   معمولا چون لنزهای قابل برداشتن رضایت بیماران را تامین نمی‌کنند، روش‌های جراحی مانند لنزهای ۲ کانونی و یا چند کانونی، لنزهای تطابقی با قابلیت جا به جایی هنگام تطابق، و لنزهای کمانی شکل بعد از جراحی آب مروارید به کار گرفته شدند

   روش‌های جراحی خاصی نیز وجود دارد که عدسی یک چشم را برای دیدن اجسام دور و عدسی چشم دیگر را برای دیدن اجسام نزدیک تنظیم می‌کند. تفسیر مغزی از دو تصویر که در دو نیم کره مغزی تشکیل می‌شود به مرور زمان به گونه‌ای تغییر می‌یابد که بیمار ناخودآگاه دور و نزدیک را راحت می‌بیند.

پیشگیری از پیر چشمی

   اگر چه پیرچشمی قابل پیشگیری نیست اما با انجام اقدامات خاص می توان از چشم ها و بینایی محافظت نمود که شامل موارد ذیل است:
* انجام معاینات منظم و مناسب چشمی توسط پزشک
* کنترل بیماریهای زمینه ای نظیر مرض قند، فشار خون که بر روی بینایی آثار سوء دارند.
* مراجعه سریع و به موقع به پزشک در صورت بروز علائمی نظیر کاهش یکباره بینایی در یک چشم تنبلی یکباره یا تاری دید چشم ها، جرقه های نوری ، لکه های سیاه در میدان دید و هرگونه علامت دیگر
* استفاده از عینک های با شماره درست که مستلزم انجام معاینات منظم توسط پزشک است.

* استفاده از نور کافی و مناسب

۳ توصیه برای پیشگیری

خوب بخوابید:

  متخصصان اعتقاد دارند ۸ ساعت خواب در شبانه‌روز در پیشگیری از پیرچشمی موثر است.

خوب بخورید:

   هویج و مرکبات سرشار از ویتامین A  و C هستند، این ویتامین‌های آنتی‌اکسیدان پیرچشمی را به تعویق می‌اندازند. دانشمندان دانشگاه‌ جان هاپکینز می‌گویند،‌این ویتامین‌ها عدسی چشم را در شرایط مناسبی قرار داده و باعث می‌شوند به خوبی برای دیدن اجسام دور و نزدیک انطباق پیدا کند.

از عینک آفتابی استفاده کنید:

   اشعه خورشید باعث ایجاد پیرچشمی به خصوص در ساکنان مناطق گرمسیر می‌شود. بنابراین با عینک آفتابی از چشمانتان محافظت کنید.‌