تاریخچه ی بیماری تب کریمه کنگو :

   اولین مورد از این بیماری در سال ۱۹۴۲ در شبه جزیره کریمه دیده شد و در خلال جنگ دوم جهانی در این منطقه شایع شد. در سال ۱۹۵۶ نیز بیماری در کنگو شایع و ویروس عامل بیماری از بیماران جدا شد و در سال ۱۹۶۹ مشخص شد که عامل این دو بیماری مشابه است. به همین دلیل به این نام (تب کریمه کنگو)شناخته می‌شود.

مخزن بیماری:

   گوسفند، گاو، بز، خرگوش وحشی، و شتر مرغ به عنوان مخزن بیماری مطرح هستند.

راه های انتقال ویروس تب کریمه کنگو:

   ویروس در طبیعت به وسیله کنه های سخت ازگونه HYALOMMA  (هیالوما) و ندرتاً توسط سایر گونه ها منتقل می شود.

   انتقال از طریق گزش کنه که یکی از راه های مهم ابتلا می باشد، صورت می گیرد.  کنه ها به خصوص گونه هیالوما از طریق تخمدان آلوده در تمام مراحل رشدآلوده شده و عفونت زا می باشند. کنه بالغ ویروس را به نوزادان خود انتقال می دهد و ویروس می تواند ازطریق تخم کنه به نسل های بعد نیز منتقل شود.

  این کنه دو میزبانه است و می تواند همراه پرندگان به مناطق دوردست انتقال یابد. (پرندگان فقط حامل کنه های آلوده هستند و خود مبتلا به بیماری نمی شوند.) کنه ها با خونخواری ازمهره داران کوچک، آلوده می شوند ومی توانند در تمام طول مراحل تکامل آلوده باقی بمانند و کنه نابالغ می تواند عفونت را به مهرداران بزرگ مثل دام ها منتقل کند. (این بیماری در حیوانات اهلی هیچ گونه علایم مشخصی ندارد.)
   عفونت درانسان پس از گزش کنه آلوده و یا له کردن آن روی پوست یا تماس با پوست، لاشه حیوانات و بافت بیمار مبتلا ایجاد می شود و به دلیل انتشار ویروس ازطریق خون و بافت بیماران، افرادِ درتماس با آنان، به خصوص کارکنان بهداشتی درمانی شدیداً درخطر ابتلا به بیماری هستند.

   بنابراین:

   تب كریمه كنگو یک بیماری ویروسی است که ویروس آن از طریق گزش به وسیله کنه ی هیالوما، تماس با خون و لاشه حیوان آلوده یا تماس با خون و ترشحات بدنی فرد آلوده از دام به انسان یا از انسان به انسان منتقل می‌شود؛ البته در مواردی انتقال بیماری از طریق هوا و نزدیكی به بیمار نیز صورت می‌گیرد.

گروه های در معرض خطر:

   همه افراد جامعه احتمال ابتلا به بیماری را دارند.

ولی گروه های پرخطر شامل:  دامداران، دامپزشکان، کارمندان کشتارگاه و کارکنان بهداشتی درمانی (پزشک، پرستار، بهیار و …) می باشند.

مراحل بیماری تب کریمه کنگو:

مرحله ی کمون:

   بستگی به راه ورود ویروس دارد اگر از راه گزش کنه باشد دوره کمون معمولاً یک تا سه روز است ولی اگربه دنبال تماس با بافت آلوده باشد دوره کمون ۶ روزاست

مرحله ی قبل از خونریزی:

   معمولاً تا روز چهارم علائم غیر خونریزی مانند تب، سردرد، احساس سرما، خستگی درد عضلانی، پرخونی صورت، پرخونی ملتحمه و چشم، ترس از نور، استفراغ و دردهای بالای معده می‌باشد.

مرحله ی خونریزی دهنده:

  علائم خونریزی از روز چهارم شروع می‌شود که در مخاط دهان و پوست، خونریزی از لثه‌ها، بینی، معده، روده و رحم و زیر پوست ناحیه ساق پا و دست ها ظاهر می‌شود.

   میزان مرگ در حدود ۵۰-۳۰ درصد است . مرگ بیمار ناشی از خونریزی در بافت مغزی، شوک، کم خونی، خونریزی شدید ریوی، عفونت و اختلال انعقادی داخل عروقیِ پیش رونده ‌است.

مرد مبتلا به تب کریمه کنگو

بنابراین:

   مهم ترين علائم تب كنگو ابتدا تب و لرز و درد عضلاني شديد است که  با حاد شدن وضع بيمار ، به صورت خونريزي از دهان ، لثه و ديگر مجاري، علائم آن بروز مي كند.

مرحله ی  نقاهت:

   تب به طورمتوسط ۸ روز طول می کشد ا ز ۷ تا۲۰ روز از شروع علائم، با قطع خونریزی و کم رنگ شدن ضایعات پوستی، حال بیمار به تدریج بهبود می یابد.

تشخیص بیماری:

* سابقه تماس با دام یا کنه یا تماس با انسان بیمار

* در هفته اول بیماری و در مرحله تب می‌توان با نمونه گیری از خون ویروس را جدا کرد همچنین می‌توان ویروس را از نمونه‌های بافتی مثل بافت کبد، طحال، کلیه، غدد لنفاوی جدا کرد.

* بهترین شیوه تشخیص بیماری، انجام آزمایش خون از حیث كاهش میزان پلاكت،  به واسطه ی خونریزی‌های احتمالی داخلی است.

درمان بیماری:

   اگر فردی علائم منطبق بر تشخیص محتمل تب خونریزی دهندن کریمه کنگو را دارا باشد بایستی فوراً در شرایط ایزوله در بیمارستان بستری و مورد مداوا قرار گیرد . هنگام بستری معاینه دقیق پوست بیمار از نظر احتمال وجود کنه لازم است.

   آنچه در درمان موثر بیماری نقش اساسی دارد، آغاز سریع درمان‌های ضد ویروسی برای فرد مشكوك به بیماری و جداسازی وی از دیگر افراد در محیط استریل است.

 از بین بردن ویروس تب کریمه کنگو:

   مقاومت ویروس در برابر حرارت کم است و در دمای ۵۶ درجه ی سانتی گراد  به مدت ۳۰ دقیقه از بین می‌رود. بنابراین پختن گوشت و یا پاستوریزه کردن شیر باعث از بین رفتن ویروس می‌شود، ضمنا ویروس می‌تواند در خون به مدت ۱۰ روز در دمای ۴۰ درجه سانتی گراد مقاومت کند.

   صابون و مایعات یا مواد شستشو دهنده با اینکه ویروس را از بین نمی‌برند ولی تا حدی ویروس را غیر فعال می‌کنند.

   در کشتارگاههای صنعتی لاشه دام به مدت ۲۴ ساعت در دمای ۴ درجه سانتی گراد نگهداری می‌شود تا ویروس از بین برود. فریز کردن گوشت در منزل در دمای منفی ۱ تا منفی ۴ درجه سانتی گراد نیز ویروس را از بین می‌برد.

راه های  پیشگیری:

۱- بیمار مشکوک به این بیماری باید ایزوله شود و با افراد خانواده و پرسنل بیمارستانی در تماس نباشد. کلیه وسایل بیمارستانی مانند ماسک، دستکش، روپوش، پیش بند، لوله‌های خون، سرنگهای استفاده شده و هر وسیله‌ای که با ترشحات بیمار درتماس بوده باید سوزانده شود.

۲- سمپاشی منازل و اصطبل‌ها جهت کاهش کنه‌ها

۳- مصرف مواد ضد عفونی جهت گندزدایی توالت‌ها، محیط آلوده به خون و ترشحات بیمار

۴- استفاده از پوشش مناسب یعنی دستكش، ماسك و عینك هنگام ذبح دام و نیز خودداری از تكه‌تكه كردن گوشت دام، طی دو تا سه ساعت اولیه پس از ذبح .

۵- به دلیل اینکه متاسفانه وجود این ویروس در دام بدون علامت است، باید از مصرف گوشتِ تازه خودداری شود و دام پس از ذبح تا ۲۴ ساعت در دمای منفی ۱ تا ۴ قرار گیرد تا ویروس‌های آن کشته شوند و پس از آن مصرف شود.

۶- در هنگامی که پرسنل مراقب بیمار در معرض تماس پوستی یا پوستی مخاطی با خون، مایعات بدن و یا ادرار و مدفوع بیمار قرار می‌گیرند بایستی فوراً سطح آلوده را با آب و صابون بشویند.

۷- باید از خرید گوشت های بازرسی نشده بدون مهر دامپزشکی (کشتار غیر مجاز) خودداری کرد. تهیه گوشت از مراكز مورد تایید بهداشتی و دامپزشكی و فریز كردن گوشت قبل از مصرف در دمای فریزر به مدت سه تا چهار ساعت، ویروس تب كنگو را از بین می‌برد. پختن درست و كامل گوشت مصرفی نیز همین اثر را خواهد داشت.

۸- تا حد امکان به حداقل رساندن مصرف غذا از رستوران ها.

۹- شستن دست ها با آب و صابون قبل از خوردن هر چیز و پاکیزه نگه داشتن دست ها.

۱۰- گرچه واکسنی مشتق از مغز موش به صورت کشته شده علیه تب کریمه کنگو(CCHF) تهیه شده است و در مناطق محدودی از اروپای شرقی استفاده شده است ، فعلاً واکسن موثر و بی خطر برای مصرف همگانی در انسان فراهم نشده است.

   از آنجا که تب کریمه کنگو برای انسان می‌تواند بسیار خطرناک باشد و مرگ و میر بالایی ایجاد کند، بنابراین اقدامات درمانی سریع و مهم‌تر از همه انجام اقدامات ایمنی در مواجهه با موارد مشکوک دامی و انسانی بسیار حائز اهمیت است.