کرمک

   كرمك يا اكسيور كه در فارسی با نامهای كرم نخی يا كرم سنجاقی از آن ياد می شود ، انگلی است استوانه ای شکل، شفاف و به رنگ سفيد به شكل نخ ، اندازه کرم نر ۲ تا ۵ میلی‌متر و کرم ماده ۸ تا ۱۳ میلی‌متر است.  در جلوی دهان ۳ لب کوچک قابل انقباض است که در موقع انقباض وارد حفره دهانی بسیار کوچک می‌شود.

   کرمک  یا کرم سنجاقی یک کرم لوله ای و شایع‌ترین عفونت انگلی در انسان است.

   کرمک در هر سنی دیده می‌شود. به دلیل رفتارها، ارتباطات، و چرخه زندگی کرم، بیشتر در سنین پیش‌دبستانی و دبستانی شایع‌تر است. موارد ابتلا در زنان بیش از مردان گزارش شده است.

   در نواحی سردسیر بین سفیدپوستان و تا سن ۲ سالگی شایع می‌باشد. تعداد مبتلایان در جهان ۴۳ میلیون نفر است.

چرخه ی زندگی کرمک

   این کرم در سکوم (بخش آغازین روده بزرگ است که زایده آپاندیس نیز به انتهای بن‌بست آن متصل می‌شود.) و آپاندیس و قسمت‌های تحتانی روده باریک زندگی می‌کند. پس از جفتگیری، کرم نر از بین می‌رود. کرم ماده جهت تخمریزی به سمت مخرج حرکت می‌کند و اغلب در مواقع شب از مخرج خارج شده و در ناحیه جلدی نشیمن‌گاهی تخمریزی می‌کند. در رحم کرم ماده حدود ۱۲ هزار تخم وجود دارد. کرم‌های ماده پس از تخم‌ریزی و کرم‌های نر پس از جفت‌گیری از بین می‌روند. تخم‌ها در موقع خروج حاوی لارو هستند و پس از حدود ۶ ساعت خاصیت آلوده کنندگی پیدا می‌کنند.

   تخم انگل ابتدا از ناحیه مقعد به لباسها و بستر خواب و اسباب در تماس منتقل می شود و از طریق دستها وارد دهان می شود .

   تخم‌ها از راه دهان به وسیله آب، مواد غذایی، گرد و خاک و دست‌های آلوده وارد بدن می‌شوند. در ابتدای روده باریک لاروها آزاد شده و مسیر خود را به طرف سکوم ادامه می‌دهند. پس از رسدن به سکوم به کرم بالغ تبدیل می‌شوند ولی به عنوان مخزن بیماری محسوب می‌شوند.

علائم داشتن کرمک

   علائم آن شامل خارش شبانه مقعد است و در اثر آن پیامدهای عصبی مانند دندان قروچه شبانه را به همراه دارد.

   عمل تخم ريزی در اطراف مقعد با خارش شديد ناحيه همراه بوده كه ممكن است ايجاد زخم يا خونريزی در ناحيه بنمايد خارش معمولاً در شب شديد تر بوده ايجاد بی خوابی و بی قراری در كودك می نمايد . در اثر خاراندن ناحيه مقعد، تخم ها به انگشتان فرد چسبيده يا در زيرناخن ها قرار می گيرد كه با قرار گرفتن تخمها در دهان ، تخمهای حاوی لارو مجدداً وارد دستگاه گوارش گرديده وبیماری ادامه پيدا می كند .

   وقتی تعداد کرم در روده خیلی زیاد می شود باعث بسته شدن نسبی روده ها شده که منجر به درد شکم و لاغر شدن بچه ها می شود.در دختران نیز گاه ورود کرم ها از مقعد به منطقه واژن باعث آلودگی این عضو می شود. خارش واژن در کودکان می تواند به اضافه شدن عفونت منجر شود.

تشخیص وجود کرمک

   اثبات تشخیص آلودگی با کرمک یا پیدا کردن کرم می باشد . کرم ها سفید و نخی بوده و حرکت آنها با چشم غیرمسلح دیده میشود.

   برای بررسی تخم ها و کرم ها می توان قبل از خواب نوار چسب در ناحیه مقعد گذاشت و صبح آنرا برداشت. تخم ها و کرم های روی چسب را می توان در زیر میکروسکوپ مشاهده کرد. انگل را می‌توان با آزمایش مدفوع در زیر میکروسکوپ نیز دید معمولا اگر در مدفوع اول کشف نشود تکرار آزمایش لازم است (معمولا سه بار).

   توجه: چون تخم کرم د رمدفوع وجود ندارد ، امتحان مدفوع به تشخیص کمک نخواهد کرد. (مگر با مشاهده ی انگل)

راه انتقال کرمک

   تخم كرم از طريق مدفوع افراد آلوده دفع شده و همراه غذا ، دستها ، آب ، ميوه و سبزيجات آلوده از راه دهان وارد بدن انسان می شوند .

افراد در معرض خطر

   آلودگی به انگل معمولاً در بين افراد خانواده های پر جمعيت، مراكز شبانه روزی، محل نگهداری اطفال، آسايشگاههای بيماران روانی بسيار شايع بوده است.

درمان کرمک

   با مراجعه به پزشک و مصرف دارو، طبق تجویز پزشک ، انگل کرمک در بدن از بین می رود.

   به همان اندازه که درمان کرمک آسان است، آلودگی مجدد با این کرم نیز سریع اتفاق می افتد.

کنترل عارضه

- هر روز صبح جهت زدودن تخم انگل و باکتری ها از اطراف مقعد، دوش بگیرید.

- دستهای خود را به طور کامل پس از هر بار توالت و قبل از هر وعده غذایی بشوئید.

- لباس زیر باید روزانه تعویض شود.

- جوشاندن ظروف و لباسهای فرد مبتلا لازم است.

- ملافه ها را وقت به وقت عوض کنید.

- ناخن ها کوتاه نگه داشته شوند.

- کودکان آلوده باید دستکش پنبه ای در هنگام خواب بپوشند.

- خانه به خصوص اتاق خواب تمیز نگه داشته شود.

- غذا در اتاق خواب میل نشود.

- اعضای خانواده شخص مبتلا باید در یک روز معین با هم دارو مصرف کنند.

- اطمینان از عدم آلودگی مواد غذایی لازم است.

- از مواد غذایی و نوشیدنی های حاوی مقدار زیادی قند اجتناب شود.

- غذاهای با فیبر بالا برای جلوگیری از یبوست میل شود.

- عدم خاراندن ناحیه ی مقعد.

پیشگیری از ابتلاء به کرمک

* دفع صحيح زباله و مدفوع

* عدم استفاده از كودهای انسانی تازه در مزارع

* شستشوی کامل سبزیجات و میوه‌های خام و ضدعفونی کردن آنها قبل از مصرف.

* شستشوی دستها با آب و صابون بعد از اجابت مزاج

* شستشوی دست ها با آب و صابون قبل از تهيه و مصرف غذا

* جلوگیری از بازی کودکان با خاک آلوده و همچنین واداشتن آنها به شستن دستها با آب و صابون پس از هر بازی کردن .

* در مسافرت ها يا در محلهايی كه آب آشاميدنی تصفيه  شده ندارند آب را جوشانده و سپس مصرف نمایید .

* نظارت دقيق بر كار غذا فروشی ها و نظارت بر تهيه و توزيع مواد غذايی

* پيگيری بيماران شناخته شده تحت درمان

* آموزش به مردم در مورد كوتاه كردن ناخن ها