معاینه ی دهان و دندان:

   برای معاینه ی دهان و دندان ها وسایل زیر لازم است:

۱- چوب زبان (آبسلانگ)

۲- چراغ قوه

۳- گاز تمیز

روش معاینه:

   دست هایتان را با آب و صابون بشویید. معاینه شونده را روی یک صندلی بنشانید. خود شما جلوی روی او بایستید، از او بخواهید که دهان خود را کاملاً باز کند. با چراغ قوه فضای دهان را روشن کنید.

   برای این که لثه و همه ی سطوح دندان ها را بتوانید به خوبی معاینه کنید، بایستی از یک طرف فک بالا شروع و به طور منظم با بررسی کلیه ی سطوح دندانی به سمت دیگر فک، معاینه را ادامه دهید و سپس به همین ترتیب برای فک پایین عمل نمایید.

   برای معاینه ی لثه و سطح زبانی دندان های فک پایین، باید زبان و برای معاینه لثه و سطح لبی دندان های فک بالا و پایین، لب ها و گونه را با چوب زبان از سطح لثه دور نمایید.

   برای معاینه ی زبان، نوک آن را با گاز تمیز گرفته و به سمت خارج از دهان بکشید و تمام سطوح آن را به دقت نگاه کنید.

نکات مورد توجه در هنگام معاینه:

۱- تمام قسمت های لثه، کف دهان(زیر زبان)، کام، داخل گونه ها و لب ها را به دقت معاینه کرده تا اگر تورم، زخم و یا هر چیز غیرطبیعی دیگر وجود داشته باشد، متوجه آن شده و کودک را به دندانپزشک ارجاع نمایید.

۲- همه ی سطوح مختلف را در تک تک دندان ها معاینه کنید. وجود پلاک میکروبی، جرم، پوسیدگی دندان ( از یک لکه ی کوچک قهوه ای یا سیاه رنگ گرفته تا سوراخ شدگی دندان) را بررسی نمایید.

۳- چنانچه تغییر رنگ قهوه ای یا سیاه مشاهده گردید و دندان کودک در زمان خوردن یا نوشیدن غذاهای سرد، گرم وشیرین یا ترش حساس باشد پوسیدگی به عاج رسیده است و کودک باید جهت درمان به دندانپزشک مراجعه نماید.

درصورتی که کودک دارای علائم دردهای شدید شبانه، مداوم و خود به خود در دندان باشد نشانه ی پیشرفت پوسیدگی از عاج به مغز دندان می باشد که باید در اسرع وقت به دندانپزشک مراجعه کند.

۴- در صورتی که کودک دارای تورم بر روی لثه و یا گاه تورم در صورت (آبسه دندانی) باشد و سابقه ی درد شدید دندانی را داشته باشد باید به سرعت تحت درمان دندانپزشکی قرار بگیرد.

معاینه ی لثه:

   در هنگام معاینه ی دهان ودندان کودک، ضمن بررسی پوسیدگی دندانی بایستی به قرمزی، تورم، قوام یا شل بودن لثه اطراف دندان ها و وجود خونریزی در هنگام معاینه توجه شود و پس از توصیه های بهداشتی، کودک را به دندانپزشک ارجاع داد.

ارتباط با کودکان در دندانپزشکی:

   تفاوت اساسی بین درمان کودکان و بزرگسالان، برقراری ارتباط با کودک است. در درمان بزرگسالان ارتباط به صورت "یک به یک" است ولی در کودکان ارتباط "یک به دو" است یعنی دندانپزشک با کودک و والدین.

   رئوس مثلث درمانی کودکان، "کودک، دندانپزشک و خانواده" است.

نقش والدین:

   نگرش والدین نسبت به اهمیت موضوع دهان ودندان دوران کودکی و نوجوانی فرزندانشان تأثیر مهمی بر حفظ و ارتقاء سلامت دهان آن ها دارد. پدر و مادر بهترین افراد برای انتقال پیام سلامتی به کودکان هستند. والدین با در نظر گرفتن موارد ذیل می توانند کمک زیادی به دندانپزشک کودک، جهت انجام مراقبت های دهان ودندان وی نمایند:

- برخی از والدین هنگامی که کودک خود را جهت معالجه به نزد دندانپزشک می برند، از کودک خود عصبی تر بوده و جملاتی به کار می برند که ارتباط کودک و دندانپزشک را دچار مشکل می کنند. لذا به والدین توصیه می شود با اضطراب و نگرانی خود، در کودک ایجاد ترس نکنند.

- نباید بردن کودک به مطب پزشک یا دندانپزشک به عنوان نوعی تنبیه برای کودک در نظر گرفته شود.

- رشوه دادن به کودک (دادن قول شیرینی یا اسباب بازی) قبل از مراجعه به دندانپزشکی، الگوی رفتاری نامناسبی را برای کودک ایجاد می کند. البته دادن هدیه بعد از کار و رفتار خوب کودک، با رشوه دادن متفاوت است.

- دروغ گفتن به کودکان در مورد کاری که دندانپزشک می خواهد برای کودک انجام دهد رفتار مناسبی نمی باشد. مثلاً در حالی که قرار است دندان کودک کشیده یا ترمیم شود، به او گفته شود که دندانپزشک تنها دندان هایش را معاینه می کند.

- گفتگوی اطرافیان و والدین در تصویرسازی ذهنی کودک از دندانپزشکی بسیار اهمیت دارد. در حضور کودکان نباید تجربه های ناخوشایند و شرح کارهای سخت دندانپزشکی را بیان کرد.

- والدین کودک باید بر نحوه ی مسواک زدن، استفاده از نخ دندان و سایر مراقبت های بهداشتی دهان ودندان مورد نیاز نظارت داشته باشند و پیگیری های لازم را در خصوص درمان های پیشنهادی دندانپزشک، در جهت سلامت دهان و دندان کودک، انجام دهند.

- در زمان انجام درمان های دندانپزشکی، والدین کودک باید با دندانپزشک همکاری های لازم را داشته باشند.

نقش دندانپزشک:

- هدف اولیه ی اعمال دندانپزشکی باید ایجاد گرایش مثبت در کودک باشد. اغلب کودکان در مراجعه به مطب دندانپزشکی دچار اضطراب و ترس می گردند که از علل آن می توان به ناآشنا بودن به وسایل و محیط دندانپزشکی، صحبت های قبلی والدین واطرافیان، تجربه ناخوشایند بد قبلی، اشاره کرد.

- برقراری ارتباط دوستانه با کودک و داشتن صداقت در ایجاد اعتماد در کودکان نقش مهمی را ایفا می کند. انعطاف پذیری دندانپزشک و صبر و تحمل او در زمان درمان کودک روی صندلی دندانپزشکی یک از اصول اساسی کار با کودکان می باشد.

- دندانپزشک با توجه به شخصیت کودک، تجارب قبلی دندانپزشکی و علائق او که در زمان مشاوره با مادر و کودک به آن پی می برد، می تواند برای تغییر رفتار کودک، تکنیک های بسیاری را به کار گیرد.

- دندانپزشک جهت جلب همکاری کودک در زمان انجام درمان می تواند نحوه درمان را به صورت مختصر وساده توضیح داده و کودک را با وسایلی که درحین کار استفاه می شود آشنا کند . در ضمن، تماس های چشمی و کلامی دندانپزشک با کودک در این زمینه بسیار کمک کننده خواهد بود.

نقش مربی بهداشت:

- در مدارس، مربیان بهداشت در زمینه بهداشت و سلامتی به منظور تغییر نگرش و رفتار کودکان با موضوعات بهداشتی و سلامتی فعالیت می کنند. مربیان با آموزش های بهداشت دهان و دندان به کودکان و والدین آن ها در حفظ و ارتقای سطح سلامت دهان و دندان کودکان نقش مهمی دارند.

- مربیان بهداشت با برپایی نمایشگاه های بهداشتی در سطح مدارس، مسابقات نقاشی و خاطره نویسی، اجرای نمایشنامه توسط دانش آموزان، بازدیدهای دسته جمعی از یک مرکز دندانپزشکی، زنگ مسواک و ... باعث تشویق و ترغیب دانش آموزان به رعایت بهداشت دهان و دندان شوند.

- همکاری و تعامل مربی بهداشت و سایر معلمین مدرسه و مرکز دندانپزشکی در معاینه دهان و دندان دانش آموزان، ارجاع و پیگیری درمان های دندانپزشکی دانش آموزان بسیار سودمند است.