دیفتری(خناق)

   دیفتری یا خناق یك عفونت باكتری جدی و بسیار مسری است و علائمی مشابه گلودرد همراه با سرفه ایجاد می كند .

   اکثر کودکان و افراد مسنی که به این بیماری مبتلا می شوند دچار مرگ می گردند.

   سن مساعد برای ابتلا به دیفتری بین ۱ تا ۱۰ سالگی است، کمتر از ۶ ماهگی نادر و استثنایی است. این بیماری در میان فقرا و در مناطق پرجمعیت و فقیرنشین بیشتر دیده می شود.

   بزرگ ترین همه گیری قرن بیستم در سال ۱۹۴۴ در اتحاد جماهیر شوروی رخ داد که ۴۸۰۰۰ نفر مبتلا و ۱۷۴۶ مورد مرگ بر اثر دیفتری ثبت شد.

علت بیماری دیفتری

   عامل بیماری دیفتری یک نوع باکتری به نام کورینه باکتریوم دیفتریا است. این باکتری يشتر در گلو ( روی لوزه ها )، حلق و بينی موضع می گيرد و ايجاد پرده سفيد يا خاکستری رنگ می کند.

   همچنین سم میكروب روی قلب و اعصاب اثر گذاشته سبب نارسایی قلبی و فلج عضلات اندام ها می شود

   در واقع پس از اینکه باکتری به بدن انسان راه پیدا می کند قسمت فوقانی دستگاه تنفسی دچار مشکل می‌شود و گلو، پوست، قلب و دستگاه عصبی مركزی را درگیر می کند. 

   انسان تنها منبع این باکتری است.

انتقال بیماری دیفتری

   سرایت بیماری معمولا مستقیم یعنی در اثر تماس افراد سالم با بیماران حاصل می شود. تکلم، عطسه و سرفه کردن، بوسیدن و ترشحات بینی افراد بیمار، باعث سرایت بیماری می شود.

   سرایت غیرمستقیم توسط وسایل آلوده بیماران امکان پذیر است(لباس، کتاب، ملحفه و ...) آلودگی شیر هم می تواند سبب سرایت بیماری گردد.

   گرد و خاک اتاق آلوده ی بیماران به ویژه اگر تاریک باشد، مدت ها میکروب دیفتری را زنده نگه می دارد. بیمارن شفا یافته ممکن است تا مدتها حامل میکروب باشند.

انواع دیفتری

* دیفتری حلق: در ابتدا روی كناره های برجسته حلق را غشای خاکستری رنگی می پوشاند و سپس در قسمت های دیگر آن پخش می شود به طوری كه ممکن است سقف دهان از جلو و مری و حنجره را از عقب بپوشاند و گاهی زبان كوچك را نیزكاملا بپوشاند در انواع شدید و سخت آنژین دیفتری، غدد لنفاوی و نسوج قدامی گردن به طور واضح متورم می شود. به طور كلی اثرات سمی و عوارض ناشی از آن در دیفتری حلق و لوزه بسیار شدید تر و شایعتر از سایر انواع دیفتری است .

* دیفتری حنجره: در این نوع دیفتری مجرای تنفسی مسدود می شوند و این نوع بیماری به تدریج ایجاد شده و پیشرفت می كند صدای بیمار می گیرد و سرفه هایی شدید همانند سیاه سرفه می كند در عرض ۲۴ ساعت اختلالات تنفسی پیشرفت کرده و مشخص می گردد كه به ریه بیمار هوای کافی وارد نمی شود و بیمار سیانوزه می شود. در صورتی كه با استفاده از تراكئوستومی راه تنفسی باز نشود بیمار بعد از تقلای زیاد از حال رفته و در اثر خفگی خواهد مرد.

* دیفتری لوزه: در ابتدای بیماری فقط در روی یكی ازلوزه ها و در یک نقطه کوچک وجود دارد كه به رنگ سفید متمایل به زرد می باشد.

* یکی دیگر از انواع دیفتری، دیفتری نوع پوستی است که در اثر رعایت نکردن بهداشت پدید می آید.

* از انواع نادر این بیماری نوع دیفتری چشمی می باشد.

علائم دیفتری

   یک علامت بارز این بیماری که آن را از بیماری گلودرد ویروسی متمایز می کند ایجاد شدن یک غشاء خاکستری ضخیم در بینی، گلو یا مجاری هوایی می باشد که به علت سم تولید شده توسط باکتری ایجاد می شود.

نشانه های معمول بیماری:

* گلو درد و صدای گرفته

* دشواری در بلع

* بزرگ شدن غدد لنفاوی دور گردن

* غشاء ضخیم خاکستری روی گلو و لوزه ها

* مشکل در تنفس و سریع شدن نفس کشیدن

* ترشحات بینی

* تب و لرز

* بی حالی

عوارض بیماری دیفتری:

* مشکلات تنفسی: به علت سم تولید شده توسط باکتری صدمات بافتی در ناحیه عفونت بینی و گلو ایجاد می شود که یک غشاء کثیف خاکستری رنگ برروی غشاء مخاطی بینی و گلو ایجاد می نماید. این غشاء باعث انسداد تنفسی شده و عواقب خطرناکی را در پی دارد.

* صدمات قلبی: با ورود سم باکتری به جریان خون، به دیگر بافت های بدن از جمله عضلات قلبی آسیب می رسد. التهاب عضلات قلب یکی از صدمات وارد شده می باشد. صدمات قلبی همراه با علایمی همچون تب، درد قفسه سینه، درد مفاصل و افزایش غیر طبیعی ضربان قلب می باشد. موارد شدید صدمات قلبی منجر به نارسایی قلب و مرگ ناگهانی می گردد.

* صدمات کلیوی: با ورود سم دیفتری به کلیه ها، توانایی تصفیه خون در کلیه ها کاهش می یابد.

* صدمات عصبی: سم دیفتیری به اعصاب مخصوصا اعصاب گلو آسیب می رساند و باعث مشکل شدن بلع می شود. اعصاب بازوها و پاها ممکن است ملتهب شوند. و منجر به ضعف گردند. در موارد شدید بیماری، اعصاب عضلات تنفسی آسیب می بینید و تنفس دچار مشکل می شود.

درمان دیفتری

   بعد از تشخیص بیماری دیفتری در کودک یا فرد بالغ آلوده، یک ضد سم اختصاصی(آنتی توکسین) به وی داده می شود. این ضد سم سموم موجود در گردش خون را خنثی می نماید. ضد سم ممکن است به صورت داخل رگی یا عضلانی تجویز شود اما در ابتدا برای اطمینان از عدم حساسیت فرد به ضد سم، حتما باید تست حساسیت پوستی انجام شود.

   پنی سیلین یا اریترومایسین از آن دسته آنتی بیوتیک هایی هستند که در درمان دیفتری کاربرد دارند. آنتی بیوتیکها بر عفونتهای موضعی افرادی که پادتن دریافت کرده‌اند، اثر چندانی ندارد و  باعث کاهش زمان مسری بودن بیماری می شود .

   برای جلوگیری از انسداد تنفسی مقداری از غشاء خاکستری و ضخیم موجود در گلو را خارج می کنند.

   دیگر عوارض دیفتری نیز باید درمان شوند. همانند التهاب عضلات قلب.

   در موارد پیشرفته ی بیماری، فرد تا بهبودی کامل نیازمند حمایت تنفسی می باشد.

   مصرف سیر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سبزیجاتی که خاصیت ضد‌عفونی و ضد‌میکروبی دارد برای درمان بیماری‌های بسیاری ازجمله دیفتری کاربرد دارد، به‌همین‌خاطر نیز، گیاه درمانگران مصرف سیر خام را برای پیشگیری و درمان دیفتری توصیه می‌کنند.

پیشگیری از بیماری دیفتری

   واکسن دیفتری از روشهای پیشگیری مؤثر است. اما دارای یک سری عوارض جانبی می باشد. مانند:  تب خفیف، گیجی، درد در محل تزریق.

   امروزه دیفتری از طریق تزریق واکسن علاوه بر درمان پذیری قابل پیشگیری نیز می باشد. واکسن دیفتری را اغلب به همراه واکسن کزاز و سیاه سرفه استفاده می کنند و با نام واکسنDPT یا سه گانه یا ثلاث شناخته می شود.

   واکسن DPT به ندرت باعث ایجاد عوارض جدی مانند واکنش آلرژیک، صرع یا شوک در کودکان می گردد.

توجه:

کودکان مبتلا به اختلالات مغزی پیشرفته، گزینه مناسبی برای دریافت واکسن DPT نیستند.