پارکینسون

   بیماری پارکینسون اولین بار توسط جیمز پارکینسون، دانشمند بریتانیایی، در سال ۱۸۱۷ توصیف شد.  وی نام این بيماری را "فلج ‌لرزان" ناميد كه امروزه آن را تحت عنوان بيماری پاركينسون می‌شناسند. پارکینسون، یک بیماری تحلیل برنده سیستم عصبی است یعنی مرگ و اختلال عملکرد سلولهای عصبی (نورون ها).

   پارکینسون پس از بیماری آلزایمر، به دومین بیماری مهم جهان تبدیل شده است که مغز و اعصاب را مورد هدف قرار می‏دهد.

   احتمال بروز آن با افزایش سن بیشتر میشود و اغلب در سن   ۶۰-۵۰ سالگی شروع شده و تدریجا بدتر می شود.  شروع قبل از ۳۰ سالگی نادر است.

علل پارکینسون

   ساقه مغز قسمتی از مغز است كه درست بالاتر از نخاع قرار دارد. قسمت کوچکی از ساقه ی مغز، ماده ی سیاه نامیده می شود. سلولهای درون ماده سياه، مسئول توليد و آزادسازی ماده ای به نام دوپامين هستند. دوپامين يك ناقل عصبی است كه در كنترل حركت و تعادل و عملكرد دقيق سيستم اعصاب مركزی مهم است. دوپامين در ارتباط الكتريكی–شيميايی يك سلول عصبی (نورون) با سلول عصبی مجاورش كمك می كند. دوپامينی كه توسط ماده سياه توليد و آزاد می شود به قسمتهای ديگری از مغز می رود و فعاليت سلولهای آنها را كنترل می كند.

   تغییر متابولیسم دوپامین در اثر یک جراحت عصبی: در بيماری پاركينسون مهمترين اشكال اين است كه سلولهای ماده سياه تحليل می روند و ديگر دوپامين كافی توليد نمی كنند بنابراين به قسمتهايی از مغز كه نيازمند دوپامين هستند دوپامين كافی نمی رسد و در نتيجه اين قسمتها دچار اختلال عملكرد می شوند؛ كندی حركات، لرزش در موقع استراحت و سفتی عضلانی نتيجه اين اختلال عملكرد هستند.

عوامل افزایش دهنده ی خطر بروز این بیماری

* سن (با بالا رفتن سن احتمال بروز بیماری پارکینسون افزایش می یابد.)

* جنس (بیماری پارکینسون در مردان کمی بیش از زنان دیده می شود.)

* سابقه ی خانوادگی (در  کسانی که یکی از بستگان درجه یک آنها (والدین یا خواهر و برادر) به این بیماری مبتلا هستند ریسک ابتلا حدودا دو برابر می شود.)

   ژن های متعددی به عنوان عامل پارکینسون شناخته می شوند ولی این ژن ها مسئول اقلیت محدودی ازموارد بیماری پارکینسون می باشند.

   مثلا ژن پارکین، پروتئینی تولید می کند که نام آن هم پروتئین پارکین است، این پروتئین در تخریب پروتئین های معیوب  درون سلولهای مغزی کمک می کند. وقتی ژن پارکین تغییرمیکند (یا دچار موتاسیون می شود) این عملکرد مختل می گردد.

   دو کپی از ژن معیوب پارکین لازم است تا منجر به بیماری پارکینسون شود. این نوع توارث را اتوزوم مغلوب می گویند. در واقع از هر یک از والدین یک کپی ژن معیوب به ارث می رسد.

   اگر نخستین علائم ابتلا به پارکینسون، نزد بیمار قبل از سن ۴۵ سالگی پدید آید، به احتمال بسیار زیاد، ابتلا به این بیماری عامل ژنتیکی دارد.

* تماس با سموم عصبی محیطی: بالا بودن خطر بروز این بیماری در مناطق روستایی، با مصرف آب چاه و کشاورزی، مطرح کننده تاثیر احتمالی سموم کشاورزی است. البته باید توجه داشت که صرفا تماس با این سموم و مصرف آب چاه آلوده با آنها، بروز بیماری  پارکینسون را تضمین نمی کند؛ فقدان این تماسها نیز عدم ابتلا را تضمین نمی کند.

******

   مصرف کافئین در حد کم یا متوسط ریسک ابتلا به پارکینسون را کم می کند.

   در زنان، احتمالا جایگزینی هورمونی در دوران یائسگی، ریسک ابتلا را کم می کند.

علائم پارکینسون

   در اکثریت موارد، نخستین علائم بیماری از حدود ۶۰ سالگی مشاهده می‏شوند. آن هم با پدید آمدن لرزش‏های متناوب اجزای فوقانی بدن.

   لرزش‏هایی پیاپی بین چهار تا شش حرکت در ثانیه که ممکن است چند ثانیه یا حتی چند دقیقه به ‏طول انجامند. این لرزش‏ها در اثر بروز هیجانات ناگهانی مانند شادی و یا خشم، تمرکز زیاد، خستگی مفرط و یا سرما تشدید می‏یابند.

   در مراحل بعدی پیشرفت بیماری، میزان این لرزه‏ ها زیاد می‏شوند و به تمامی اجزای بدن منتقل می‏شوند و فرد بیمار دچار انقباض عضلانی بسیار شدید و دردناک می‏شود و با کند شدن حرکات بدنش، بیش از پیش، برای راه رفتن با مشکل مواجه است.

   این بیماری دارای علائم حرکتی و علائم غیرحرکتی است.

علائم حرکتی بیماری پارکینسون

* کندی حرکات

* لرزش در موقع استراحت

* سفتی عضلانی

* خمیده بودن تنه

* کشیدن پاها روی زمین موقع راه رفتن

* فریز شدن موقع حرکت

* کاهش حرکت دستها موقع راه رفتن

* سختی در موقع بلند شدن از روی صندلی

* ریزنویسی

* فقدان بیان در صورت - صورت ماسکه

* ناتوانی در چرخیدن و جابجایی در تخت خواب

* ناپایداری در ایستادن و راه رفتن

علائم غیرحرکتی بیماری پارکینسون

* کاهش حس بویایی

* اختلالات خواب

* گرفتگی دردناک پا

* افسردگی

* یبوست

* آبریزش دهان

* افزایش تعریق

* تکرر ادرار

* ناتوانی جنسی در مردان

توجه:

همه علائم در یک بیمار دیده نمی شوند.

چهار علامت شایع در پارکینسون

- ارتعاش و لرزش دست و پا در حالت استراحت

- کندی حرکات

- سختی و خشک شدن دست و پا و بدن

- نداشتن تعادل

تشخیص پارکینسون

   تشخیص فقط توسط پزشک و بر اساس علائم بالینی داده می شود.

   درحالی که دو یا بیشتر از علایم فوق در بیمار دیده شود، مخصوصاً وقتی که در یک سمت بدن، بیشتر از سمت دیگر پدیدار شود، تشخیص پارکینسون داده می‌شود مگر اینکه علایم دیگری همزمان وجود داشته باشد که بیماری دیگری را نمایان کند.

درمان پارکینسون

   متاسفانه هیچ درمانی نمی تواند با اطمینان باعث بهبودی یا کند کردن سیر بیماری شود، و درمانهای فعلی حداکثر روی علائم بیماری اثر دارند و نه روی سیر بیماری.

   داروهایی برای درمان علائم بیماری پارکینسون در دسترس هستند. چند نوع جراحی و روشهای غیر دارویی نیز برای درمان علائم بیماری وجود دارد.

   از درمان های اصلی در بيماری پاركينسون تامين دوپامين مغز توسط داروهايی است كه در مغز به دوپامين تبديل می شود. يا می توان از داروهای تقليدكننده  دوپامین استفاده كرد.

   نظر به اینکه عوارض مصرف دارو در پارکینسون شامل بی اشتهایی، تهوع، کاهش حس‌بویایی، یبوست و خشکی دهان است پس برای کاهش عوارض گوارشی بهتر است دارو همراه با غذا مصرف شود.

   نقش فیزیوتراپی در درمان بیماری پارکینسون بسیار زیاد است زیرا مانع پیشرفت بیماری و مانع از محدودیت عملکرد بیمار می‌شود.

   درمان علائم غیر حرکتی  به خصوص افسردگی نیز از اهداف درمان این بیماری هستند.